Wiedza tajemna

“Mustang z Dzikiej Doliny”. Jakiej rasy są konie i jaki błąd popełnili animatorzy? 25 faktów o filmie

„Nigdy nie ulegnę, nigdy nie ulegnę wam, nie!”

Mustang z Dzikiej Doliny to powstały w 2002 roku obraz DreamWorks Animation, którego reżyserii podjęli się Kelly Asbury (Shrek 2, 2004, Gnomeo i Julia, 2011, Smerfy: Poszukiwacze zaginionej wioski, 2017) i Lorna Cook, tym samym ustanawiając swoje debiuty reżyserskie. Scenariusz napisał John Fusco (Hidalgo – ocean ognia, 2004, The Highwaymen, 2019).

Dziki mustang zostaje schwytany przez kowbojów i sprzedany kawalerii. Ogier próbuje za wszelką cenę odzyskać wolność, aby uratować swoje stado przed ludźmi zbliżającymi się do idyllicznej doliny.

Mustang z Dzikiej Doliny – 25 faktów

#1 Mustang z Dzikiej Doliny został stworzony z wykorzystaniem animacji tradycyjnej i digitalowej, których połączenie zwane jest tradigital animation.

DreamWorks

#2 Stworzenie sceny otwierającej zajęło twórcom ponad 9 miesięcy. Składała się w sumie z 700 elementów tła i średnio 30 warstw grafiki na każdą klatkę.

#3 W sekwencji otwierającej możemy dostrzec chmury wyglądające jak stado koni.

DreamWorks

#4 Kiedy Mustang ściga się z orłem, ich cienie łączą się, sprawiając, że koń wydaje się mieć skrzydła. Poniżej możecie zobaczyć tę scenę w ponad 40 wersjach językowych:

#5 Zespół produkcyjny, w tym reżyserzy Kelly Asbury i Lorna Cook, wybrali się na wycieczkę do zachodnich Stanów Zjednoczonych, aby zobaczyć malownicze miejsca, które mogłyby zostać wykorzystane jako inspiracja dla lokalizacji w filmie. Ojczyzna mustangów i Indian z plemienia Lakota jest oparta o Parki Narodowe Glacier, Yellowstone i Yosemite oraz o pasmo górskie Teton.

Park Narodowy Glacier, Wikipedia
Łąka w Parku Narodowym Yellowstone, Wikipedia
Park Narodowy Yosemite, Wikipedia

#6 Placówka kawalerii była oparta na Monument Valley.

Placówka kawalerii, DreamWorks
Scenografka Kathy Altieri (w głębi) i dyrektorzy artystyczni Luc Desmarchelier (lewo) i Ron Lukas (prawo) szkicujący unikalne formacje skalne w Monument Valley, DreamWorks
Monument Valley, Wikipedia

#7 Wygląda na to, że Indianie mieszkają w dolinie Yosemite (Park Narodowy Yosemite). W tle widać Half Dome, granitową formację skalną będącą jednym z najlepiej znanych widoków parku.

Half Dome, Wikipedia
Park Narodowy Yosemite (czerwona pinezka), Google

#8 Termin mustang pochodzi od meksykańskiego hiszpańskiego słowa mestengo (hiszp. mesteño), które oznacza konia lub bydło bez właściciela, lub takie, które od niego uciekło i żyje na wolności. Ponieważ termin odnosi się także do bydła, nazwa koni to mustang Kiger (od wąwozu Kiger Creek w Oregonie).

#9 „Konie są jednymi z najbardziej ukochanych i najpiękniejszych stworzeń na naszej planecie i myślę, że istnieje związek sięgający tysięcy lat wstecz, który my, ludzie, mamy z końmi. Dlatego spodobał mi się pomysł na film animowany o koniach”, powiedział w jednym z wywiadów Jeffrey Katzenberg, producent Mustanga i jeden z założycieli DreamWorks.

Od początku wiedział też, że chce zrobić „historię amerykańskiego Zachodu opowiedzianą z punktu widzenia konia”. Jednocześnie zdawał sobie sprawę, że rzuca swoim animatorom rękawicę – „Wiem, że nie ma zwierzęcia trudniejszego do animowania”.

DreamWorks

Wyzwanie według dra Stuarta Sumidy, paleontologa specjalizującego się w anatomii kręgowców, polegało na tym, że konie mają długie, sztywne kręgosłupy, zdefiniowaną muskulaturę widoczną przy każdym ruchu i szeroki zakres kroków. Ich twarze charakteryzują się wydłużonym pyskiem, wysoko i szeroko osadzonymi oczami oraz nisko osadzonymi ustami.

Rozumiejąc stojące przed nim wyzwanie, Katzenberg wiedział, że potrzebuje świetnego animatora. Do animacji tytułowego Mustanga wybrał więc Jamesa Baxtera, który animował takie postaci jak Bella z Pięknej i Bestii, Rafiki z Króla Lwa, Quasimodo z Dzwonnika z Notre Dame, Tulio z Drogi do El Dorado i Mojżesz z Księcia Egiptu.

James Baxter podczas prac nad Mustangiem, DreamWorks

„To była najtrudniejsza rzecz, jakiej kiedykolwiek podjąłem się w filmie”, wyznał potem Baxter. „Spędziłem kilka pierwszych tygodni przy zamkniętych drzwiach, mówiąc wszystkim: Odejdź, muszę się skoncentrować. Było to dosyć zniechęcające, ponieważ kiedy zacząłem rysować konie, nagle zdałem sobie sprawę, jak mało wiem”.

Animatorzy oddali się zatem nauce. Odbyli intensywny kurs z końskiej anatomii, ruchu i zachowań, a do tego pasjami szkicowali i nagrywali konie, w szczególności jednego ogiera…


#10 Nie powinno nikogo zdziwić, że aby animować Ducha, DreamWorks kupił prawdziwego bułanego mustanga. Był nim trzyletni ogier o imieniu Donner.

Returntofreedom, DreamWorks

#11 Rasa Donnera, więc i Ducha, to wspomniany wyżej mustang Kiger, zwana też „dziką rasą”. Testy DNA wykazały, że mustangi Kiger wywodzą się głównie od koni hiszpańskich sprowadzonych do Ameryki Północnej w XVII wieku. Charakterystyczne dla mustangów jest życie w stadach, gdzie samce pełnią funkcję reprodukcyjną oraz obronną. Samice opiekują się potomstwem, a w razie niebezpieczeństwa zabierają wszystkie źrebięta i inne klacze w bezpieczne miejsce. Zachowania te możemy zaobserwować w filmie.

Konie te najczęściej mają umaszczenie bułane, ale są także osobniki gniade, kare, myszate, czerwonobułane czy dereszowate.

Zdjęcie: Mustang Meg

#12 Żaden człowiek nie podkładał głosu pod końskie odgłosy takie jak rżenie, parskanie, piszczenie czy uderzenia kopyt. Wszystko, co słyszymy, to nagrania odgłosów wydawanych przez prawdziwe konie.

#13 DreamWorks wykonało genialną pracę, przedstawiając konie w bardzo realistyczny sposób. Język ciała, ruchy, chód, komunikowanie się – wszystko to jest wykonane perfekcyjne.

#14 Jedyną wadą dotyczącą końskich postaci jest umaszczenie ukochanej Ducha, pięknej klaczy o imieniu Rosa (ang. Rain). Żaden koń nie ma idealnie symetrycznego umaszczenia. Twórcy musieli to przeoczyć.

#15 Rosa jest pierwszą animowaną klaczą, która została zarejestrowana w American Paint Horse Association (APHA). Jest też pierwszym animowanym koniem, który otrzymał honorowy certyfikat.

„Chociaż Rain [Rosa] jest tylko animowaną wersją konia, na swój sposób jest pełnokrwistą przedstawicielką rasy Paint Horse” – powiedział Jim Kelley, sekretarz wykonawczy American Paint Horse Association.

Certyfikat Rosy (Rain), APHA

American Paint Horse to właściwie nie rasa, ale populacja koni, których umaszczenie jest srokate. Z powodu plamek i łat nazywane są też Paint Horse, czyli malowanymi końmi.

Wikipedia

#16 Pierwotnie planowano, aby piosenki do filmu napisał i zaśpiewał Garth Brooks, amerykański wokalista i autor piosenek country. Finalnie muzykę skomponował Hans Zimmer (Król Lew, 1994, seria Madagaskar, seria Kung Fu Panda), a teksty napisał Bryan Adams, który wykonał także partie śpiewane Mustanga. Poniższa piosenka, Here I Am, nominowana była do Złotego Globu w kategorii Najlepsza piosenka, jednak przegrała z The Hands That Built America w wykonaniu U2 do filmu Gangi Nowego Jorku (jak dla mnie – niesłusznie).

#17 Bryan Adams zaśpiewał piosenki zarówno do angielskiej, jak i francuskiej wersji językowej.

#18 W polskiej wersji językowej protagonista mówi i śpiewa głosem Macieja Balcara. W angielskiej mustangowi głosu użyczył Matt Damon (Buntownik z wyboru, 1997, Utalentowany pan Ripley, 1999, Marsjanin, 2015).




#19 Do roli Pułkownika rozważano Gene’a Hackmana. Angaż dostał jednak James Cromwell, a w polskiej wersji językowej Wojciech Machnicki (Yosemite Sam ze Zwariowanych Melodii, Prawie Bezgłowy Nick w serii filmów o Harrym Potterze, Grimmel w Jak wytresować smoka 3, 2019).

#20 Punktem spornym była poprawność polityczna filmu, w którym rdzenni Amerykanie są niemalże deifikowani, a kawaleria, koleje i ekspansja ku zachodowi są przedstawiane jako samo zło. Jednak we wczesnych wersjach historii różnice nie były tak wyraźne.

Według scenarzysty, Johna Fusco, Pułkownik był wzorowany na oficerze kawalerii amerykańskiej, podpułkowniku George’u Custerze. „Pułkownik to tak naprawdę Custer, w moich pierwszych wersjach scenariusza nawet nazywał się Custer; przedstawialiśmy nawet Masakrę nad Washita River. Więc nie próbowałem przedstawiać Siódmej Kawalerii jako dobrych gości. Przedstawmy Custera i Siódemkę takimi, jakimi byli, a rdzennych Amerykanów też nie wybielajmy. Spędziłem dużo czasu w świecie Lakota. Znam ten język i zostałem tam adoptowany. Więc pokazałem też inne postacie [rdzennych Amerykanów], które były bardziej brutalne w stosunku do koni, ponieważ takie też istniały (…) W oryginalnym scenariuszu było jeszcze więcej takich wątków. Ale [film] poszedł w swoim kierunku i stał się tym, czym chciał, a ja nie zamierzam dyskutować o animacji z Jeffreyem [Katzenbergiem]. Najważniejsze, że ostatecznie film dotrze do młodych ludzi i może podpali im lont do zainteresowania się Zachodem”.

DreamWorks

#21 W 2002 roku pisarka Kathleen Duey opublikowała dwie powieści będące prequelami Mustanga z Dzikiej Doliny. Pierwszą jest Esperanza, której fabuła skupia się na rodzicach Ducha (ang. Spirit) – czarnym ogierze o imieniu Strider i tytułowej klaczy Esperanzie. Druga to Sierra: Spirit of the West, która opowiada o matce Rosy (ang. Rain), czyli tytułowej Sierze. Duey napisała także książkową adaptację Mustanga z Dzikiej Doliny.

goodreads.com

#22 Na podstawie filmu powstał serial Netflixa Spirit Riding Free (2017-), który niebawem doczeka się pełnometrażowego filmu o tym samym tytule (2021). Seria doczekała się także spinoffów Spirit Riding Free: Pony Tales (2019-) i Spirit Riding Free: Riding Academy (2020-).

Netflix

#23 Mustang z Dzikiej Doliny przy budżecie wynoszącym 80 milionów dolarów zarobił jedynie 122,6 miliona. Tak niski wynik finansowy nie może dziwić – film stawił czoła takim tytułom jak Gwiezdne wojny: część II – Atak klonów i Spider-Man (2002).

#24 W serwisie Rotten Tomatoes Mustang z Dzikiej Doliny uzyskał 70% pozytywnych opinii od krytyków (128 głosów) i 76% od publiczności (niemalże 60 tysięcy głosów). Krytyczny konsensus serwisu brzmi: „Oszałamiający wizualnie film, który może być zbyt przewidywalny i politycznie poprawny dla dorosłych, ale powinien spodobać się dzieciom”.

Leonard Maltin z Hot Ticket nazwał go „jednym z najpiękniejszych i najbardziej ekscytujących filmów animowanych, jakie kiedykolwiek powstały”. Clay Smith z Access Hollywood uznał go za „Natychmiastowy klasyk”. Jako wielka fanka Mustanga, absolutnie się z tym zgadzam!

DreamWorks

#25 Mustang zdobył cztery nagrody Annie, w tym za scenografię i efekty animowane. Do oscarowej walki w kategorii Najlepszy długometrażowy film animowany stanął z takimi tytułami jak Lilo i Stich, Epoka lodowcowa, Planeta skarbów i zwycięskim Spirited Away: W krainie Bogów.

Film zdecydowanie zaliczam do moich ukochanych animacji – jest cudnie zrealizowany i opowiada równie piękną i chwytającą za serce historię. A co Wy myślicie o Mustangu z Dzikiej Doliny? Dajcie znać!

1 comment

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial